تولید پراکنده، تولید نامتمرکز، انرژی نامتمرکز یا انرژی پراکنده چیست ؟

که در زبان انگلیسی به‌اختصار (DG) نامیده می‌شود که مخفف (Distributed Generation) است به تولید برق از منابع کوچک انرژی گفته می‌شود.

تولید پراکنده به مواردی اطلاق می‌شود که برق در همان محل مصرف یا در نزدیکی محل مصرف تولید می‌شود. تولید پراکنده نیروگاه‌های مقیاس کوچکی هستند که ظرفیت حداکثری تولید آن‌ها ۲۵ مگاوات می‌باشد. تولید پراکنده به آن دلیل به وجود آمد که در برخی از نقاط شبکه توزیع برق افت جریان و ولتاژ مشاهده می‌شد.

تولید پراکنده به دودسته تولید همزمان برق و حرارت CHP   و نیز برق، سرما و حرارت (CCHP) که مخفف Combined Cooling  Heat and Power  تقسیم می‌شود .  منظور از تولید همزمان، تولید برق در کنار صورت‌های  دیگر  انرژی و استفاده از همه موارد به‌طور همزمان است.

مولد تولید همزمان برق و حرارت CHP  ، یا  برق و حرارت و سرما CCHP    مولد برقی  است که اتلاف حرارت آن  مورداستفاده قرارگرفته یا برای تولید آب گرم ،  بخار یا کاربردهای دیگر بازیافت می‌شود.

از مزایای مهم تولید همزمان برق و حرارت  این است ،که بازده الکتریکی مؤثر آن بیش از ۱٫۵ برابر بازده نیروگاه‌های حرارتی و سیکل ترکیبی  است.

در حال حاضر، اکثر کشورهای صنعتی بیشتر برق خود را در تأسیسات بزرگ متمرکز مثل نیروگاه‌های زغال‌سنگی ، گازی  ،هسته‌ای یا برق‌آبی  تولید می‌کنند. این نیروگاه‌ها هزینه‌ها را به‌خوبی کاهش می‌دهند، اما برق را معمولاً به مسافت‌های دور توسط خطوط فوق توزیع یا توزیع  منتقل می‌کنند و علاوه بر تلفات بالا ،محیط‌زیست را با  تغییرات ناهماهنگی ، تحت تأثیر قرار می‌دهند.

تولید پراکنده روش دیگر است. این روش حجم تلفات انرژی در برق منتقل‌شده را کم می‌کند زیرا برق بسیار نزدیک ، جایی که در آن مصرف می‌شود، یا حتی در همان ساختمان، تولید می‌شود. این کار اندازه و تعداد خطوط قدرتی که باید ساخته شوند را کم می‌کند.درنتیجه تلفات انتقال را به طرز خوبی کاهش داده ،که علاوه بر پایداری شبکه نقاط افت ولتاژ و جریان را به‌خوبی پوشش می‌دهد .

تاریخچه تولید پراکنده

تولید پراکنده اگرچه مفهومی نوین ، در ادبیات اقتصادی صنعت برق  ایران است ولی ماهیت واقعی آن چندان جدید نیست . در روزهای نخستین تولید برق، تولید پراکنده یک اصل فراگیر بود ، به این‌گونه که اولین نیروگاه‌های برق تنها مشترکان نزدیک و همسایه خود را تغذیه می‌کردند. با توجه به این‌که شبکه‌های جریان مستقیم ،  اولین شبکه‌های برقی  بودند که  به‌منظور ایجاد تعادل بین تولید و مصرف از منابع ذخیره موجود در محل مانند باتری‌ها استفاده می‌شد . بعدها و براثر پیشرفت فناوری  (مانند به وجود آمدن شبکه‌های جریان متناوب)  این امکان پیدا شد که برق در مسافت‌های طولانی انتقال پیدا کند .

اندک ‌ا ندک دستگاه‌های عظیم  تولید انرژی الکتریکی شامل نیروگاه ها  و شبکه‌های بزرگ انتقال و توزیع به وجود آمد. تعادل بین تولید و مصرف از طریق میانگین اثر ، تعداد زیادی از بارهای لحظه‌ای انجام شد و امنیت این شبکه‌های بزرگ افزایش پیدا کرد به این صورت که در صورت وقوع خطا و از مدار خارج شدن یکی از منابع، دیگر منابع موجود به شبکه وظیفه جبران تولید را بر عهده می‌گرفتند.

در دهه‌های اخیر، پیشرفت‌های فناوری، تغییرات اقتصادی و مقررات زیست‌محیطی سبب شده که نسبت به مفهوم تولید پراکنده علاقه‌مندی‌های فراوانی به وجود آید. آژانس بین‌المللی انرژی در سال 2014 اعلام کرد که این ۵ عامل اساسی در فراگیر شدن مفهوم تولید پراکنده نقش اساسی داشته است:

– توسعه فناوری‌های تولید پراکنده

–  محدودیت در ساخت خطوط انتقال

–  افزایش تقاضای انرژی پایدار و بدون افت ولتاژ و جریان و خرابی و قطعی  از سوی مشترکان

– خصوصی‌سازی بازار برق

– نگرانی‌های تغییرات آب‌وهوا